"Loading..."

Article

In Buatsaihna Hi

R. Sangliana (Headmaster)

Chanmary Primary School

March 10, 2013

Zirtirtu Thian (January - March, 2013)

In Buatsaihna Hi

Engkawngah pawh  hmasawnna leh hlawhtlinna tura kan beihna kawngah inbuatsaih lawkna hian kawngro a su thei hle a. Khawvel inlumlet reng hian  thil thar a thlen zel a, chumi hmachhawn tura  inbuatsaih lawkna chu zirna  innghahna hi a ni ṭhin.  Chuvangin zirna chung chang hi khawi ram leh hnam mahin an thlah thlam thei lo. Ram hmasawnna hi zirna kalpui danah a innghat thui hle.  Hmasawnna hian  awlsamna  tam tak a thlen rualin harsatna  pawh a thlen ve thei bawk.

Khawvel ṭhang zel hian  zirna pawh a her danglam a. Tunhma zirna kalhmang leh tunlai zirna kal hmang pawh a danglam nasa ta hle. Tunhma a zirna kalpui danah  chuan zirtirtuin  classroom chhungah  naupang an zirtir mawp mawp a, naupangte  chuan an  zirlai (topic) te chu an theih ang angin an vawng a,  a vawng nghet   thei te chan ṭhatna a ni deuh ṭhin. Tunah erawh chuan  naupang te chu an sang emaw an hniam emaw  an phak  tawk  ṭheuha an theihna haichhuah  sak a,  an  thil  zirte a taka hmang  nghal  thei tura buatsaih nan  a tih a tih  tir lam hi  uar a ni ta.

Zirtirtu hna  chu pending theih a ni  lo a. ‘Vawiina tihtur naktuka tihah khek suh,’ tih hi zirtirtu chuan a zawma a zawm a ngai thin. Chuvangin engpawh  naupang zirtir dawn se, zirtirtu chuan zirtirna atana ṭul a hun hman theih chhung, leh a hman dan  tur thlenga hisap lawkin a inbuatsaih  a ṭul a ni. A tlachawp a tihtheih  loh tam tak a awm thei. Zirtirtu chu  Zitirna hnathawk tur a nih a inhriatchian tlukin  thil awmdan  mila naupang te  zirtir thei  tura a in her rem ve zel a ngai a ni.

Inbuatsaih lawkna tur thil ṭhenkhat te:-

1. General aims & objectives:

Zirlai (Lesson) in a tum  hrechiang tura inbuatsaih a tul. Zirtirtu tan enge he zirlai (topic) hian naupang zirchhuah tir a  tum a,  enge  zirchhuah  theih  a  neih,  tih te hriat a pawimawh.  Zirtir hmain zirtirtu chu a chiang hle tur a ni; ṭhataka a inbuatsaih lawk  a ṭul ṭhin.

Entir nan: Language subject-ah writing exercise a awm ṭhin a, ziah dan  an thiam theihna tura duan a nih laiin a vawng thui thei leh vawng   rei thei te  vanneihna chauh tura zirtirna pek mai hi awl  tak a ni ang,  zirtirtu mawhphurhna a sang hle a ni.  Chuvangin  zirlai (topic) in naupang kaihhruai a tum dan  leh  hlawk taka zirtir thei tura  ruahmanna siam  chu inbuatsaih dan tur a ni ang.

2. Zirtir dan (Technique/method):

Naupangte hi an inang lo khawp mai a, engtinnge zirtirtuin naupangti’n  te  huamzo ngei tura a zirtir ang? Hemi atan hian zirtirtu chuan enlawkna ṭha a neih a pawimawh. Class room boruak a zirin teaching method thlak mai thei  tura  inbuatsaih  lawk pawh a ṭul ṭhin, a chhan chu class room boruak eng emaw vangin Zirtirtu  Plan siamsa  hman a remchang lo thut thei. Naupangtin  hian  danglamna  an nei vek mai a.  Naupang vantlang chin chunglam  bik   chauh  huama  zirtirna  pek  hi thil awm thei  a ni. Naupang  huap kim thei ngei  Technique/method hrang hrang hmang thei turin  Zirtirtu chu  a inbuatsaih tur a ni.

3. Naupang dinhmun hriat :  

Naupangte   chu an  inchhung  khawsak dinhmun pawh a inchen lo hle ang a.   Naupangin eng harsatna nge  a neih, engnge a tui zawng leh a phur zawng, tih hre turin zirtirtuin ṭan a lak a ngai.    

4. Syllabus leh Zirna kal hmang  :      

Naupangte enfiahna test & exam kalphung thar CCE (Comprehensive & Continuous Evaluation) mila  zirtirna pe thei tura inbuatsaih a tul hle. Zirna kalphung thar kan tih mai  CCE- ah hian Syllabus kalpui dan tur fel tak leh chipchiar taka duan lawk a ni.  Hun leh zirlai bithliaha  naupangin an thiam tur chin duan  chu  hriat hmasak  a,  chumi mila zirtirna pek a ngai ṭhin.  Mahni duhdan leh ṭha tihdan ang   ngawta    kal hleih theih a nih loh avangin zirtirtuin  CCE  kalphung ngaihtuah  ran  chunga  mahni remchan dan anga  zirtirna  kalpui a ṭul ṭhin.  Zirtirtuin Sylabus a chian a ngai em em tihna a ni.

5. Teacher’s Handbook :  

Hand book te hi guide-tu leh ngaihdan neih nana hmantur a ni a,  zawm diak diak tur a ni kher lo. Zirtirtu taima lo deuh chuan a bu chhung    thu hi an ring deuh chawt ṭhin a,  zirtirtuin naupang  a zirtirna leh inbuatsaihna kawnga  tanpui tu hmanraw pakhat mai a ni tih hriat a ṭul   khawp mai,  Zirtirtutu chungah  zirlai ( topic) hi a in nghat thui em em ṭhin.  Chenna hmun mila naupangin a zirlai  (topic)  a mitthla leh a taka a hman theih tura  zirlai (topic)   kalpui chu zirtirtu mawhphurh a ni a;  zirtirtuin a naupangte a zirtir  dan turah khan ruahmanna siam lawk thiam a ngai ṭhin a ni.  

6. Evaluation:  

Zirlai naupang hmasawn dan tehchhuak kim thei turin  enfiahna kalphung thar  CCE  hi  kalpui a ni a. hun bithliah leh thiam tura beisei  chin duan lawk chu hriat hmasak a pawimawh hle. Chumi mila zirtirna pek chu a ṭul ṭhin. Chutiang a nih loh chuan  zirtirna leh naupang enfiahna evaluation hi inmil lo deuhin  kalpui theih a ni.  Class a naupang thiam leh hrethei  tak kha zirtirtuin  naupang a enfiahna- test/ examnaah (evaluation) naupang vantlang hnuailamah a awm daih thei. Tin, naupang ṭhenkhat chuan an pha lo em em thei bawk. Hetiang hi a  lo awm palh a,  Marks za-a  50  hmupha lo an awm a nih chuan zirtirtu  chu amah  a in enfiah a ṭul awm e. Chuvangin naupang tehna tura ruahman lawk a ngai ang  bawkin chumi mil tur chuan zirtirtuin Classah naupangte zirtirna a pek a ṭul bawk.  Naupang enfiahna hi subject-tinah kalpui reng  tur a nih  avangin  zirtirtu tan  inbuatsaih lawk  hi a pawimawh em em a ni.

7. Activity chung chang:

Activity han tih hian naupangin a tiha an tih te hi a ni mai a, Activity chi hrang hrang hmanga zirtirna pek hian naupang a lian a te in a chawkphur a,  an thiltihah anmahni an chiang bawk.

Amaherawhchu zirtirtu tan  inbuatsaih  a ngai nasa ve thung. Inbuatsaihna  ṭha tawk lo chunga  heng  activity  hrang hrang  tihtir hian sawtna a nei tlem a  Experiment, survey, Project, Assingment  etc tihtur pek dawnin a tihdan tur kalhmang indawt, huamchin, thlenchin tur leh  hun mamawh chen tur, a enfiah lehna  tur thlengin a tih dan tur form duan fel lawk a ngai ṭhin. (Census etc, an tih dawna Data collection form siamsa hman ang chi deuh a buatsaih sak  tur a ni.)  Naupangte hnenah activity  tihtir  dawnin amah  zirlai ngeiin a tih theih leh a tih phak tur  zirtirtu chuan a thlangin  a ruahman  thiam a ṭul khawp mai;  naupang ngeiin  amaha  a tih mai theih loh tur, nu leh pa te tan pawha  buaipui  ngai tak  tur  chi  thil  chu tihtir loh tur a ni. Chuvangin zirtirtuin  naupangte Activity eng emaw a tihtir  dawnin  zirtirtu  chu  a  theih  ang tawkin a  inbuatsaih lawk ang, zirlaite pawh an  tihtur  a  hrilfiah chian hmasak  a  pawimawh hle. Tin, zirlai naupang tih ngei  a kut chhuak ngei a ni em tih hi fiah  ṭhin tur a ni bawk.

Kan hun leh hmun a zira naupangin, a zirlai (topic) aṭanga hmasawnna ṭha a neih theihna turin, zirtirtuin a hriatna hmang ṭangkai leh remhretak a naupang a zirtir theihna tura  ruahmanna,  syllabus huam chhungah a siam thiam hi a pawimawh ber chu a ni.  Hemi atan hian  hmanraw  hman  theih leh  hmuh  theih  tawk  hman  ṭangkai  thiam pawh a ṭul hle ang.

Khawvel ṭhang zel mamawh phuhru turin class room chhung  chauh a zirna hi a tawk lo tih chu kan hre ṭheuh  a,  kawng hrang hranga hriatna  tizau tur chuan hmanraw hrang hrang, tihdan chihrang hrang nena zirna  kalpui hi a ṭul takzet a ni.

Tunah  India ram zirna  chuan  Elementary  Stage level-ah bul   ṭannin   CCE  chu a kalpui mek a, hei hi Department emaw State Sorkar emaw ruahman  mai a ni  lova,  India danpui meuh   tidanglamin  zirna thar hi India ram pumah kalpui a ni. National  Policy on Education-te  uluk taka thlir chungin RTE (‘Right to  Education Act’) an tih chu siamin hman a ni ta bawk. He dan hian naupangin an mawmawh ang zirna an dawn ngei  a phut tlat a ni.  

Zirtirtute tan  tihdan  thar leh kal dan  thar zawmna  kawngah harsa  tih deuh leh khawrna  chen te  pawh a awm  thei.  Tin,  hriat bel  tawh  leh tihdan ngheta lo neih tawhte  kal san  ngai ṭhenkhat te pawh a awm nualin a rinawm. In daih lohna te pawhin harsatna a siam ang. Eng pawh nise  hnathawktu chu a ruaituin tihtur, a tih ang te  tithei  tur a,  mahni theih dan ang ang a inbuatsaih a ṭul a ni. I  hlawh ang hlawhin hlawhfa chhawr la, i thawh angin thawk se engtin nge I ngaih ang,  tih hi in enfiah nana hman fo  a tha awm e. Zirtirtu chu  zirlaite hmalam kawhhmuhtu a ni a, inzir ve reng a ngai ṭhin. Naupangte hmakhua sialtu a nih  avangin zirtirtu tan  inbuatsaihna ṭha  neih hi thil ṭul leh pawimawh tihmakmawh chu a ni.


Read More

→ Articles → News → Press Release